พนักงาน TSMC ขู่ตั้งสหภาพ-นัดหยุดงาน หลังข่าวลือโบนัสถูกตัด 15% ทั้งที่กำไรสูงสุดเป็นประวัติการณ์

พนักงาน TSMC ผู้ผลิตชิปรายใหญ่ที่สุดของโลก กำลังพูดถึงการจัดตั้งสหภาพแรงงานและการนัดหยุดงานอย่างเปิดเผย ท่ามกลางข่าวลือว่าบริษัทจะปรับลดโบนัสผลงานลงราว 15% ขณะที่ผลประกอบการกลับทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์จากความต้องการชิป AI ที่พุ่งสูง สถานการณ์นี้เกิดขึ้นในช่วงก่อนการประชุมผู้ถือหุ้นที่สำนักงานใหญ่เมืองซินจู และมีแรงกดดันเพิ่มเติมจากข้อตกลงสหภาพแรงงานของ Samsung ที่เพิ่งประกาศออกมา

ข่าวลือโบนัสถูกตัด 15% — TSMC ตอบอย่างไร

รายงานจาก DigiTimes ระบุว่าพนักงาน TSMC กำลังพิจารณาจัดตั้งสหภาพแรงงานและนัดหยุดงาน โดยจุดเริ่มต้นมาจากข่าวลือเรื่องนโยบายภายในที่จะปรับลดโบนัสผลงาน (performance-linked bonus) ลงประมาณ 15% ทั้งนี้ TSMC ยังไม่ได้ประกาศการลดดังกล่าวอย่างเป็นทางการ

ตามรายงาน TSMC เคยจัดสรรกำไรสะสมราว 13% เป็นโบนัสพนักงานมาโดยตลอด แต่พนักงานมองว่าสัดส่วนดังกล่าวกำลังหดตัวลงเมื่อเทียบกับกำไรที่เติบโตอย่างรวดเร็ว ความไม่พอใจนี้ปรากฏชัดบนแพลตฟอร์มชุมชนออนไลน์ของไต้หวันอย่าง Dcard และเพจ Facebook ที่เกี่ยวข้องกับ TSMC ซึ่งมีโพสต์แสดงความไม่พอใจหลั่งไหลเข้ามาก่อนการประชุมผู้ถือหุ้น

ด้าน TSMC ชี้แจงต่อ DigiTimes ว่าโบนัสผลงานปี 2026 คาดว่าจะเติบโตในอัตราที่เร็วกว่าปี 2025 และระบุว่า "ตระหนักดีถึงความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กรในไต้หวัน" อย่างไรก็ตาม บริษัทไม่ได้ปฏิเสธข่าวลือเรื่องการลด 15% อย่างชัดเจน ทำให้ยังคงมีช่องว่างระหว่างคำอธิบายของบริษัทกับความกังวลของพนักงาน

กำไรสูงสุดเป็นประวัติการณ์ แต่ทำไมโบนัสถึงอาจลดลง

ผลประกอบการของ TSMC ในไตรมาสแรกปี 2026 ถือว่าโดดเด่นมาก โดยมีกำไรสุทธิ NT$572,500 ล้าน หรือราว $17,900 ล้าน (ประมาณ 644,400 ล้านบาท) เพิ่มขึ้น 58% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน แรงขับเคลื่อนหลักมาจากความต้องการชิปสำหรับ AI ที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว

แต่นักวิเคราะห์ที่ถูกอ้างถึงในสื่อเกาหลีและไต้หวันชี้ว่า แรงกดดันต่อกระแสเงินสดมาจากแผนการลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานขนาดมหึมา ดังนี้

นอกจากนี้ ในการประชุมคณะกรรมการบริษัทเมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม ยังมีการอนุมัติงบลงทุนเพิ่มเติมอีกราว $31,280 ล้าน (ประมาณ 1.13 ล้านล้านบาท) พร้อมกับการอัดฉีดทุนสูงสุด $20,000 ล้าน (ประมาณ 720,000 ล้านบาท) ให้กับ TSMC Arizona และอีกสูงสุด $30,000 ล้าน (ประมาณ 1.08 ล้านล้านบาท) ให้กับบริษัทลูก TSMC Global Ltd เพื่อลดต้นทุนการป้องกันความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน

ข้อมูลเหล่านี้ถูกพนักงานมองว่าเป็นหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่าบริษัทให้ความสำคัญกับผู้ถือหุ้นและการขยายฐานการผลิตในต่างประเทศมากกว่าพนักงาน

Samsung และ SK hynix — ตัวเลขที่ทำให้พนักงาน TSMC เปรียบเทียบ

ปัจจัยที่จุดชนวนความไม่พอใจโดยตรงคือข้อตกลงสหภาพแรงงานของ Samsung ที่ประกาศออกมาเมื่อเร็ว ๆ นี้ Samsung ตกลงจัดสรรกำไรจากการดำเนินงานของแผนกเซมิคอนดักเตอร์ 10.5% เป็นหุ้นรางวัล และอีก 1.5% เป็นเงินสด เป็นระยะเวลา 10 ปี เพื่อหลีกเลี่ยงการหยุดงาน 18 วัน

จากการคำนวณโดยอิงกับประมาณการกำไรจากการดำเนินงานล่าสุด โบนัสเฉลี่ยของพนักงานแผนกเซมิคอนดักเตอร์ Samsung ในปี 2026 คาดว่าจะอยู่ที่ราว $340,000 (ประมาณ 12,240,000 บาท) ต่อคน ขณะที่ SK hynix ก็ได้ทำข้อตกลงในลักษณะเดียวกันเมื่อเดือนกันยายนปีก่อน โดยจัดสรรกำไรจากการดำเนินงาน 10% เป็นโบนัสพนักงาน

เปรียบเทียบกับ TSMC ที่ Taiwan Liberty Times รายงานว่าโบนัสเฉลี่ยในปี 2025 อยู่ที่ NT$2,640,000 หรือราว $87,000 (ประมาณ 3,132,000 บาท) ต่อคน โดยมีกองทุนโบนัสรวมทั้งสิ้น NT$206,100 ล้าน (ประมาณ 1.78 ล้านล้านบาท) ซึ่งแม้จะเป็นตัวเลขที่สูง แต่ก็ยังห่างไกลจากตัวเลขของ Samsung มาก

TSMC ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 1987 โดยไม่เคยมีสหภาพแรงงานและไม่มีกลไกการเจรจาต่อรองร่วมอย่างเป็นทางการ พนักงานบางส่วนตั้งคำถามว่าการจัดตั้งสหภาพขัดต่อกฎหมายไต้หวันหรือไม่ ขณะที่บางส่วนแสดงความไม่พอใจต่อสิ่งที่พวกเขามองว่าเป็นการให้ความสำคัญกับผู้ถือหุ้นและการขยายฐานในต่างประเทศมากกว่าพนักงาน

ในมุมมองที่กว้างขึ้น Doris Hsu ประธาน GlobalWafers ผู้ผลิตแผ่นซิลิกอนรายใหญ่ ให้ความเห็นว่าสิ่งที่กำหนดผลประกอบการไม่ใช่การมีหรือไม่มีสหภาพ แต่คือการที่บริษัทยินดีแบ่งปันผลกำไรกับพนักงานหรือไม่

กองทุนโบนัสปี 2025 และการประชุม AGM วันที่ 4 มิถุนายน

สำหรับโบนัสปี 2025 นั้น คณะกรรมการบริษัทได้อนุมัติกรอบงบประมาณไปแล้ว โดยมีรายละเอียดดังนี้

ข่าวลือเรื่องการลด 15% นั้นไม่ได้เกี่ยวข้องกับกองทุนโบนัสปี 2025 ที่อนุมัติไปแล้ว แต่หมายถึงการออกแบบสัดส่วนของโบนัสผลงานในอนาคต วาระการประชุม AGM วันที่ 4 มิถุนายน ครอบคลุมการแจกจ่ายกำไรปี 2025 ค่าตอบแทนกรรมการ รายงานโบนัสพนักงาน และการแก้ไขข้อบังคับบริษัท

ที่น่าจับตาคือ ในการประชุมคณะกรรมการวันที่ 12 พฤษภาคม ยังมีการอนุมัติเงินปันผลสดไตรมาสแรกปี 2026 ที่ NT$7.0 ต่อหุ้น (วันบันทึก 22 กันยายน, วันจ่าย 8 ตุลาคม) และเงินปันผลไตรมาสสี่ปี 2025 ที่ NT$6.0 ต่อหุ้น (วันบันทึก 17 มิถุนายน, วันจ่าย 9 กรกฎาคม) ซึ่งการอนุมัติเงินปันผลและการอัดฉีดทุนให้บริษัทลูกต่างประเทศที่เกิดขึ้นพร้อมกันนี้ อาจถูกพนักงานนำมาอ้างอิงเพื่อสนับสนุนข้อกล่าวหาเรื่อง "การให้ความสำคัญกับผู้ถือหุ้นและต่างประเทศมากกว่าพนักงาน"

สิ่งที่ควรติดตามและความหมายในภาพรวม

ณ ขณะนี้ สิ่งที่ยืนยันได้จากข้อมูลสาธารณะมีดังนี้

• ข่าวลือการลดโบนัส 15% ยังอยู่ในระดับข่าวลือ ไม่ใช่การประกาศอย่างเป็นทางการของ TSMC
• TSMC ไม่มีสหภาพแรงงานและไม่มีกลไกการเจรจาต่อรองร่วมอย่างเป็นทางการ
• TSMC ระบุว่าโบนัสปี 2026 จะเติบโตเร็วกว่าปี 2025
• ข้อตกลงของ Samsung และ SK hynix กลายเป็นมาตรฐานเปรียบเทียบที่พนักงาน TSMC ใช้อ้างอิง

ทั้งนี้ ข้อตกลงของ Samsung เองก็ไม่ได้ราบรื่นนัก เนื่องจากมีการฟ้องร้องจากผู้ถือหุ้นที่มองว่าการจัดสรรกำไรในอัตราคงที่ 10 ปีขัดแย้งกับความต้องการเงินทุนมหาศาลในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าความตึงเครียดระหว่างการแบ่งปันกำไรกับพนักงานและการลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานเป็นปัญหาที่ทั้งอุตสาหกรรมกำลังเผชิญอยู่

สำหรับนักลงทุนและผู้ติดตามอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ในไทย สถานการณ์นี้มีนัยสำคัญในแง่ที่ว่าหาก TSMC เผชิญกับแรงกดดันด้านแรงงานที่รุนแรงขึ้น อาจส่งผลต่อต้นทุนการผลิตชิปในระยะยาว ซึ่งท้ายที่สุดอาจกระทบต่อราคาอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ในตลาดโลกรวมถึงไทยด้วย การประชุม AGM วันที่ 4 มิถุนายน และท่าทีอย่างเป็นทางการของ TSMC หลังจากนั้นเป็นสิ่งที่ควรติดตามอย่างใกล้ชิด

แหล่งที่มา

• Tom's Hardware — Angry TSMC employees considering strikes, unionization over employee bonuses, report claims — company reportedly considering 15% payout cut to fund capex despite record revenues fuelled by AI surge
• TSMC (Press Release) — TSMC Board of Directors Meeting Resolutions (May 12, 2026)
• U.S. SEC (TSMC Form 6-K) — Board of Directors Meeting Resolutions (Feb 10, 2026)