ศาลสูงเดลีของอินเดียมีคำสั่งให้ Apple ให้ความร่วมมืออย่างเต็มที่กับการสอบสวนด้านการแข่งขันของ App Store โดยปฏิเสธคำร้องขอระงับกระบวนการพิจารณาที่ Apple ยื่นไว้ ขณะเดียวกันก็สั่งห้ามคณะกรรมการการแข่งขันแห่งอินเดีย (CCI) ออกคำตัดสินขั้นสุดท้ายจนกว่าจะถึงวันนัดพิจารณาครั้งถัดไปในวันที่ 15 กรกฎาคม 2026 คดีนี้มีนัยสำคัญต่อนักพัฒนาแอปและผู้บริโภคทั่วโลก รวมถึงในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ศาลสูงเดลีตัดสินอย่างไร — "ร่วมมือได้ แต่ยังตัดสินไม่ได้"
ตามรายงานของ 9to5Mac คำสั่งของศาลสูงเดลีแบ่งออกเป็นสองส่วนที่ดูเหมือนขัดแย้งกัน แต่แท้จริงแล้วสะท้อนถึงความพยายามรักษาสมดุลระหว่างสองฝ่าย
ประการแรก ศาลปฏิเสธคำร้องของ Apple ที่ขอให้ระงับกระบวนการสอบสวนของ CCI ทั้งหมด และมีคำสั่งให้ Apple ให้ความร่วมมือ "อย่างเต็มที่" กับการสอบสวน ประการที่สอง ศาลสั่งห้าม CCI ออกคำตัดสินขั้นสุดท้ายใดๆ จนกว่าจะถึงวันที่ 15 กรกฎาคม 2026 ซึ่งเป็นวันนัดพิจารณาครั้งถัดไป นอกจากนี้ ศาลยังอนุญาตให้ Apple ยื่นเอกสารบางส่วนเข้าสู่สำนวนคดีได้ แม้ว่าเนื้อหาของเอกสารดังกล่าวจะไม่ได้ถูกระบุไว้ในคำสั่งศาลก็ตาม
กล่าวโดยสรุป คดีนี้อยู่ในสถานะ "กระบวนการดำเนินต่อ แต่ยังไม่มีบทสรุป" ซึ่งเป็นผลลัพธ์ที่ทั้งสองฝ่ายต่างได้และเสียในคราวเดียวกัน
หัวใจของข้อพิพาท — ไม่ใช่แค่ App Store แต่คือ "สูตรคำนวณค่าปรับ"
ประเด็นที่ซับซ้อนและมีนัยสำคัญที่สุดในคดีนี้ไม่ใช่การดำเนินงานของ App Store โดยตรง หากแต่เป็นกรอบกฎหมายที่ใช้คำนวณค่าปรับภายใต้กฎหมายการแข่งขันฉบับแก้ไขของอินเดีย
กฎหมายการแข่งขันที่แก้ไขในปี 2023 เปิดทางให้ CCI สามารถกำหนดค่าปรับสูงสุดถึง 10% ของ รายได้รวมทั่วโลก (global turnover) เฉลี่ยย้อนหลัง 3 ปี แทนที่จะใช้เพียงรายได้จากตลาดอินเดียเท่านั้น ซึ่งแตกต่างจากแนวทางเดิมที่ใช้ "รายได้ที่เกี่ยวข้อง (relevant turnover)" ตามคำพิพากษาคดี Excel Crop Care ของศาลฎีกา
| รายการ | ก่อนแก้ไขกฎหมาย | หลังแก้ไขกฎหมาย (2023) |
|---|---|---|
| ฐานคำนวณค่าปรับ | รายได้ที่เกี่ยวข้อง | รายได้รวมทั่วโลก (เฉลี่ย 3 ปี) สูงสุด 10% |
| แนวทางอ้างอิง | คำพิพากษา Excel Crop Care | กฎหมายแก้ไข 2023 + แนวปฏิบัติ 2024 |
Apple ได้ยื่นฟ้องต่อศาลสูงเดลีในเดือนพฤศจิกายน 2025 เพื่อโต้แย้งความชอบด้วยกฎหมายของกรอบการคำนวณค่าปรับดังกล่าว โดยต้องการให้ศาลวินิจฉัยประเด็นนี้ก่อน แล้วจึงค่อยดำเนินกระบวนการสอบสวน App Store ต่อไป — แต่คำสั่งล่าสุดของศาลสูงเดลีได้ปิดกั้นกลยุทธ์นี้ไว้ก่อน
CCI กับ Apple — สองฝ่าย สองเรื่องราว
ตามรายงานที่ 9to5Mac อ้างอิงจาก Reuters ทั้งสองฝ่ายมีจุดยืนที่ขัดแย้งกันอย่างชัดเจน
| คู่กรณี | จุดยืนหลัก |
|---|---|
| CCI (หน่วยงานกำกับดูแล) | Apple 引引ยื้อกระบวนการซ้ำแล้วซ้ำเล่า และปฏิเสธส่งข้อมูลทางการเงินที่จำเป็น |
| Apple | CCI ใช้อำนาจเกินขอบเขต โดยบังคับให้เปิดเผยข้อมูลการเงินระดับโลก |
ก่อนหน้านี้ CCI ได้ออก "คำเตือนขั้นสุดท้าย" เรียกร้องให้ Apple ส่งข้อมูลทางการเงิน พร้อมกำหนดวันฟังคำชี้แจงครั้งสุดท้ายในวันที่ 21 พฤษภาคม 2026 ซึ่งเป็นเหตุให้ Apple ยื่นคำร้องฉุกเฉินต่อศาลสูงเดลีเพื่อขอระงับกระบวนการดังกล่าว
ที่น่าจับตาคือ ในเดือนกรกฎาคม 2024 ผู้สอบสวนของ CCI ได้สรุปว่า Apple ใช้ตำแหน่งที่มีอำนาจเหนือตลาดในทางที่ผิด โดยบังคับให้นักพัฒนาแอปใช้ระบบชำระเงินในแอป (In-App Purchase: IAP) ของ Apple เพียงระบบเดียว พร้อมเรียกเก็บค่าธรรมเนียมสูงสุดถึง 30% ขณะที่ Apple โต้แย้งว่าตนมีส่วนแบ่งตลาดน้อยในอินเดียซึ่ง Android ครองตลาดอยู่ — อย่างไรก็ตาม ส่วนแบ่งตลาดของ Apple ในอินเดียเพิ่มขึ้นจาก 4% เมื่อสองปีก่อน เป็น 7% ในปี 2024 และคาดว่าจะแตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 9% ในปี 2025 ทำให้ข้อโต้แย้งนี้มีน้ำหนักลดลงเรื่อยๆ
ที่มาของคดีและผู้ร้องเรียน — ไม่ใช่แค่คู่แข่งรายเดียว
คดีนี้มีจุดเริ่มต้นในปี 2021 จากการร้องเรียนขององค์กรไม่แสวงหากำไร ต่อมา Match Group (บริษัทแม่ของ Tinder) และสตาร์ทอัพอินเดียหลายรายได้เข้าร่วมเป็นผู้ร้องเรียนเพิ่มเติม โดยมี Alliance of Digital India Foundation (ADIF) เป็นตัวแทนของกลุ่มสตาร์ทอัพอินเดีย
กรณีนี้มีความคล้ายคลึงกับคดี Google Play Store ที่ CCI เริ่มสอบสวนในปี 2020 และออกคำตัดสินในปี 2022 โดยพบว่า Google ใช้อำนาจเหนือตลาดในทางที่ผิดเกี่ยวกับระบบชำระเงิน และมีการกำหนดค่าปรับตามมา ซึ่งถือเป็นบรรทัดฐานสำคัญสำหรับคดี Apple ในครั้งนี้
สิ่งที่จะเกิดขึ้นก่อนและหลัง 15 กรกฎาคม 2026
ระหว่างนี้จนถึงวันที่ 15 กรกฎาคม 2026 CCI มีสิทธิ์รับข้อมูลทางการเงินและเอกสารต่างๆ จาก Apple เพื่อดำเนินการสอบสวนต่อไป แต่ยังไม่สามารถออกคำสั่งลงโทษหรือมาตรการแก้ไขใดๆ ได้
ประเด็นที่ต้องติดตามมีสองเรื่องหลัก ได้แก่ หนึ่ง — Apple จะเปิดเผยข้อมูลทางการเงินในระดับใด โดยเฉพาะข้อมูลรายได้ระดับโลกที่ CCI ต้องการ และสอง — ศาลจะวินิจฉัยความชอบด้วยกฎหมายของกรอบการคำนวณค่าปรับตามกฎหมายแก้ไข 2023 อย่างไร เพราะหากกรอบนี้ถูกพลิกกลับ ผลกระทบต่อคดี App Store ก็จะเปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ
สำหรับนักพัฒนาแอปและผู้บริโภคในไทย คดีนี้มีนัยที่ควรจับตา หากกรอบการคำนวณค่าปรับโดยใช้รายได้รวมทั่วโลกได้รับการยืนยันและ Apple ถูกบังคับให้ปรับเปลี่ยนนโยบาย App Store ในอินเดีย แรงกดดันดังกล่าวอาจส่งผลต่อโครงสร้างค่าธรรมเนียมและนโยบายการชำระเงินในแอปในตลาดอื่นๆ รวมถึงไทยด้วย แม้ในขณะนี้จะยังไม่มีการประกาศการเปลี่ยนแปลงใดๆ อย่างเป็นทางการก็ตาม
