คดีฟ้องร้องระหว่าง xAI ของ Elon Musk กับ Apple และ OpenAI เข้าสู่บทใหม่ หลังศาลมีคำสั่งอนุมัติให้เพิ่ม Craig Federighi รองประธานอาวุโสฝ่ายวิศวกรรมซอฟต์แวร์ของ Apple เป็นผู้ถือครองเอกสาร (custodian) ในกระบวนการ discovery ขณะที่คำร้องขอให้เพิ่ม Tim Cook ถูกยกฟ้อง ความเคลื่อนไหวนี้ส่งสัญญาณว่าเอกสารภายในเกี่ยวกับการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ด้าน AI ของ Apple อาจถูกนำมาเปิดเผยต่อศาลในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า
จุดเริ่มต้น: ทำไม Musk จึงฟ้อง Apple และ OpenAI
คดีนี้มีต้นตอจากข้อกล่าวหาที่ Elon Musk ยื่นฟ้องเมื่อปีที่แล้ว โดยอ้างว่า Apple และ OpenAI สมคบกันขัดขวางไม่ให้ LLM คู่แข่งประสบความสำเร็จบน App Store xAI ซึ่งปัจจุบันอยู่ภายใต้ SpaceX ระบุว่าสัญญาที่ Apple ทำกับ OpenAI เพื่อนำ ChatGPT มาผสานรวมกับ Siri ส่งผลกระทบต่ออันดับแอปพลิเคชันใน App Store
Apple ปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าวอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะการที่ xAI ระบุว่าสัญญากับ OpenAI มีลักษณะ "ผูกขาด" ฝ่าย Apple ยืนยันว่าไม่มีข้อกำหนดผูกขาดดังกล่าวอยู่จริง
ในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา xAI พยายามขยายขอบเขตการขอเปิดเผยเอกสาร (discovery) โดยอาศัยอนุสัญญาเฮกเพื่อขอเอกสารจากบริษัทต่างประเทศด้วย ทว่าความคืบหน้าในต่างประเทศยังไม่เป็นที่น่าพอใจ โดยในเดือนมกราคม 2569 ศาลเกาหลีใต้ได้ยกคำร้องขอเอกสารจาก Kakao ผู้ให้บริการ super app รายใหญ่
ศาลตัดสินอย่างไร: Federighi ผ่าน — Cook ไม่ผ่าน
ในสัปดาห์นี้ ศาลมีคำสั่งอนุมัติคำร้องของ xAI บางส่วน โดยกำหนดให้ Federighi เป็นผู้ถือครองเอกสาร ส่วนคำร้องที่เกี่ยวกับ Cook ถูกยกฟ้อง
คำพิพากษาระบุว่า แม้ xAI จะอ้างว่าทั้ง Cook และ Federighi ต่างมีส่วนในการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ระดับสูงเกี่ยวกับสัญญา Apple-OpenAI แต่การพิสูจน์ดังกล่าวทำได้สำเร็จเฉพาะในกรณีของ Federighi เท่านั้น โดยศาลระบุว่า:
"ในฐานะรองประธานอาวุโสฝ่ายวิศวกรรมซอฟต์แวร์ Federighi มีแนวโน้มสูงที่จะเป็นผู้มีอำนาจตัดสินใจหลักด้านการพัฒนาซอฟต์แวร์ของ Apple และอาจครอบครองหลักฐานที่เกี่ยวข้องซึ่งยังไม่ได้ยื่นต่อศาล เกี่ยวกับการที่ Apple นำ OpenAI มาผสานรวมใน Apple Intelligence"
สำหรับ Cook ศาลวินิจฉัยว่า xAI ไม่สามารถอธิบายได้ว่า Cook ครอบครองหลักฐานที่เป็นเอกลักษณ์ซึ่งไม่สามารถได้รับจาก Federighi Apple ถูกสั่งให้ยื่นเอกสารที่ Federighi ถือครองภายในวันที่ 17 มิถุนายน 2569
คำร้องขอให้เพิ่มพนักงาน Apple อีกรายหนึ่ง (ไม่เปิดเผยชื่อ) ซึ่งเกี่ยวข้องกับข้อมูลการขาย iPhone ก็ถูกยกฟ้องเช่นกัน โดยผู้พิพากษา Hal R. Ray Jr. ระบุว่า "เอกสารเกี่ยวกับการแข่งขันในอุตสาหกรรมสมาร์ตโฟนโดยรวมนั้นเกินขอบเขตของคดีนี้ไปมาก"
เอกสาร Apple-Google และอีเมล Musk: ชัยชนะบางส่วนของทั้งสองฝ่าย
ศาลยังอนุมัติคำร้องของ xAI บางส่วนในการขอเอกสารเกี่ยวกับความร่วมมือระหว่าง Apple กับ Google แต่ลดขอบเขตจากที่ร้องขอเดิมซึ่งกว้างเกินไป โดยจำกัดเฉพาะ "เอกสารที่กล่าวถึงความเป็นไปได้ของข้อกำหนดผูกขาดเกี่ยวกับผู้ให้บริการ AI ของ Apple" กำหนดส่งเช่นกันคือวันที่ 17 มิถุนายน 2569
ขณะเดียวกัน OpenAI ก็ได้รับชัยชนะเล็กน้อย ศาลสั่งให้ Musk ยื่น "อีเมลจาก Tesla และ SpaceX รวมถึงข้อความอื่น ๆ และบัญชี XChat" ต่อ OpenAI ภายในวันที่ 3 มิถุนายน 2569
ส่วนคำร้องของ xAI ที่ขอให้เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการใช้ AI ภายในองค์กร Apple ถูกยกฟ้อง โดยศาลระบุว่าไม่ชัดเจนว่านโยบายภายในของ Apple เกี่ยวกับการใช้ AI ของพนักงานมีความเชื่อมโยงกับข้อกล่าวหาด้านการผูกขาดของโจทก์อย่างไร
สัญญา Apple-Google มูลค่า 1,000 ล้านดอลลาร์: บริบทของข้อพิพาท
เบื้องหลังของคำร้องขอเอกสาร Apple-Google คือสัญญาขนาดใหญ่ที่ประกาศไปแล้ว ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้:
| รายการ | รายละเอียด |
|---|---|
| วันประกาศ | 12 มกราคม 2569 |
| มูลค่าต่อปี | ประมาณ 1,000 ล้านดอลลาร์ (ประมาณ 36,000 ล้านบาท) |
| ขนาดโมเดล | Gemini แบบกำหนดเอง 1.2 ล้านล้านพารามิเตอร์ |
| ความผูกขาด | แหล่งข่าว TechCrunch ระบุว่าไม่ผูกขาด |
Tim Cook กล่าวในการประชุมนักลงทุน Q1 2569 ว่า Apple ยังคงพัฒนาเทคโนโลยีของตนเองควบคู่กันไป แต่ Siri เวอร์ชันที่ปรับแต่งส่วนตัวจะขับเคลื่อนด้วยความร่วมมือกับ Google ข้อเท็จจริงที่ว่าสัญญานี้ถูกระบุว่าไม่ผูกขาด แต่ยังคงตกเป็นเป้าหมายของ discovery จาก xAI สะท้อนให้เห็นว่าการพิสูจน์ "ความผูกขาดในทางปฏิบัติ" อาจเป็นประเด็นสำคัญของคดีนี้
OpenAI เองก็กำลังพิจารณาฟ้อง Apple — ความขัดแย้งซ้อนทับ
ที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือ ตามรายงานของ TechCrunch ระบุว่า OpenAI กำลังพิจารณาดำเนินการทางกฎหมายกับ Apple เองด้วย เนื่องจากการผสานรวม ChatGPT ใน Siri ไม่ได้ผลลัพธ์ตามที่คาดหวัง โดยความไม่พอใจหลักของ OpenAI ได้แก่:
- การจัดวาง ChatGPT ใน Siri และการโปรโมตที่ไม่เพียงพอ
- รายได้ที่ต่ำกว่าเป้าหมายเดิมอย่างมีนัยสำคัญ
- แนวโน้มที่ iOS 27 (กำหนดประกาศ 8 มิถุนายน) จะเพิ่ม Google Gemini และ Anthropic Claude เป็นตัวเลือกเพิ่มเติม ซึ่งอาจทำให้สถานการณ์ซับซ้อนขึ้นอีก
ความย้อนแย้งที่เกิดขึ้นคือ ในขณะที่ xAI ของ Musk กล่าวหาว่า Apple-OpenAI มีข้อตกลงผูกขาด แต่ OpenAI เองกลับรู้สึกว่าตนเองได้รับการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมจาก Apple ความขัดแย้งที่ซ้อนทับกันนี้อาจส่งผลต่อการตีความหลักฐานในกระบวนการ discovery ต่อไป
วันสำคัญที่ต้องติดตาม
สำหรับผู้ที่ติดตามคดีนี้ มีสองวันสำคัญที่ต้องจับตา:
- 3 มิถุนายน 2569 — กำหนดส่งอีเมล Tesla/SpaceX และ XChat ของ Musk ต่อ OpenAI ซึ่งอาจเป็นหลักฐานที่สนับสนุนหรือหักล้างข้อกล่าวหาของ xAI เอง
- 17 มิถุนายน 2569 — กำหนดส่งเอกสารของ Federighi และเอกสาร Apple-Google ที่เกี่ยวกับข้อกำหนดผูกขาด ซึ่งอาจเปิดเผยกระบวนการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ภายใน Apple Intelligence
สำหรับผู้บริโภคในไทยที่ใช้ iPhone และบริการ Siri ผลของคดีนี้ในระยะยาวอาจส่งผลต่อทิศทางการพัฒนา Apple Intelligence และการผสานรวม AI บน iOS ในอนาคต แม้ว่าในขั้นตอน discovery นี้จะยังไม่มีผลกระทบโดยตรงต่อฟีเจอร์ที่ใช้งานอยู่ในปัจจุบัน ข้อมูลการวางจำหน่ายหรือการเปลี่ยนแปลงบริการในไทยยังไม่ได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการ
