บริษัทสตาร์ทอัป Shift จากสหรัฐอเมริกา เปิดตัวบริการทำความสะอาดบ้านโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย แต่มีเงื่อนไขว่าผู้ใช้บริการต้องยินยอมให้บันทึกวิดีโอตลอดกระบวนการทำงาน เพื่อนำไปใช้เป็นชุดข้อมูลฝึกสอน AI และหุ่นยนต์ทำงานบ้าน โดยเริ่มให้บริการในนิวยอร์กซิตี้ (NYC) เป็นแห่งแรก ตามรายงานของ Android Authority

"บ้านสะอาดฟรี" แลกกับวิดีโอมุมมองบุคคลที่หนึ่ง

Shift ประกาศผ่านบัญชี X (เดิมคือ Twitter) อย่างเป็นทางการ (@joinshiftX) ว่าได้เริ่มส่งพนักงานทำความสะอาดมืออาชีพเข้าไปยังอพาร์ตเมนต์ในนิวยอร์กซิตี้ โดยไม่มีค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้น สิ่งที่แตกต่างจากบริการทำความสะอาดทั่วไปคือ พนักงานทุกคนจะสวมกล้องบันทึกภาพตลอดเวลา เพื่อเก็บวิดีโอมุมมองบุคคลที่หนึ่ง (first-person footage) ของทุกขั้นตอนการทำงาน

เงื่อนไขเดียวที่ผู้ใช้บริการต้องยอมรับคือ การให้ความยินยอมในการถ่ายทำภายในบ้าน ไม่มีการเรียกเก็บเงินแม้แต่บาทเดียว Android Authority ระบุว่าโมเดลธุรกิจนี้น่าสนใจตรงที่ Shift เปิดเผยอย่างตรงไปตรงมาว่า "ข้อมูลพฤติกรรมของคุณคือสินค้า" ซึ่งต่างจากบริษัทเทคโนโลยีหลายแห่งที่มักไม่แจ้งให้ผู้ใช้ทราบอย่างชัดเจน

รายได้มาจากการขายข้อมูล ไม่ใช่ค่าบริการทำความสะอาด

แหล่งรายได้หลักของ Shift คือการนำวิดีโอที่บันทึกได้ไปแปรรูปเป็นชุดข้อมูลฝึกสอน (training dataset) แล้วขายลิขสิทธิ์ให้กับบริษัทที่พัฒนาหุ่นยนต์ทำงานบ้านและ AI assistant

ในวงการพัฒนาหุ่นยนต์และ AI สำหรับงานบ้าน วิดีโอที่บันทึกการทำงานจริงในสภาพแวดล้อมจริงถือว่ามีมูลค่าสูงมาก เนื่องจากการจำลองในสภาพแวดล้อมเสมือน (simulation) ยังไม่สามารถถ่ายทอดความซับซ้อนของโลกจริงได้อย่างสมบูรณ์ การรวบรวมข้อมูลประเภทนี้ด้วยตนเองมีต้นทุนสูงมาก Shift จึงเลือกใช้โมเดลที่ให้บริการทำความสะอาดฟรีเพื่อแลกกับสิทธิ์ในการเก็บข้อมูล

ตัวเลขที่น่าจับตาคือ ในปี 2025 มีเงินลงทุนกว่า 6,000 ล้านดอลลาร์ (ประมาณ 216,000 ล้านบาท) ไหลเข้าสู่ภาคหุ่นยนต์ฮิวแมนอยด์ และตลาดข้อมูลสำหรับฝึก AI คาดว่าจะเติบโตปีละประมาณ 30% โดยมีมูลค่ารวมในปี 2030 ไม่ต่ำกว่า 10,000 ล้านดอลลาร์ (ประมาณ 360,000 ล้านบาท)

ตัวชี้วัดตัวเลข
อัตราการเติบโตของตลาดข้อมูล AI ต่อปีประมาณ 30%
มูลค่าตลาดคาดการณ์ปี 2030ไม่ต่ำกว่า 10,000 ล้านดอลลาร์
เงินลงทุนในหุ่นยนต์ฮิวแมนอยด์ปี 2025กว่า 6,000 ล้านดอลลาร์
ราคาข้อมูลจากบ้านในสหรัฐฯ เทียบกับประเทศอื่นสูงกว่าถึง 3 เท่า

มาตรการคุ้มครองความเป็นส่วนตัว — และข้อควรระวัง

Shift ระบุว่ามีมาตรการปกป้องข้อมูลส่วนบุคคลดังนี้

  • วิดีโอทุกชิ้นจะผ่านกระบวนการทำให้ไม่ระบุตัวตน (anonymization) ก่อนนำไปใช้
  • หน้าจอ บัตรประชาชน เอกสาร และโทรศัพท์มือถือ จะถูกเบลอทั้งหมด
  • วิดีโอใช้เพื่อฝึก AI และหุ่นยนต์เท่านั้น ไม่เผยแพร่สู่สาธารณะ
  • ไม่ขายข้อมูลให้ผู้ลงโฆษณา

อย่างไรก็ตาม Android Authority เตือนว่าการเชื่อคำมั่นสัญญาของบริษัทโดยไม่ตั้งคำถามอาจเป็นเรื่องเสี่ยง เนื่องจากเหตุการณ์ข้อมูลรั่วไหลเกิดขึ้นทั่วโลกอย่างสม่ำเสมอ แม้บริษัทจะมีระบบรักษาความปลอดภัยที่ดีเพียงใดก็ตาม การยินยอมให้บันทึกภายในบ้านของตนเองจึงเป็นการตัดสินใจที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ

ไม่ใช่แค่ Shift — ตลาดข้อมูลงานบ้านกำลังแข่งดุ

โมเดลการเก็บวิดีโองานบ้านเพื่อขายเป็นข้อมูลฝึก AI ไม่ได้เป็นแนวคิดใหม่ของ Shift เพียงรายเดียว ขณะนี้มีผู้เล่นหลายรายในตลาดนี้

  • Human Archive (Silicon Valley): ร่วมมือกับบริษัทบริการบ้านในอินเดีย เช่น Urban Company, Snabbit และ Pronto ติดตั้งหมวกกล้องกว่า 1,000 ชุดเพื่อเก็บวิดีโอมุมมองบุคคลที่หนึ่ง
  • Micro1: รับสมัครแรงงานอิสระทั่วโลก ให้สวมกล้องติดศีรษะบันทึกการทำอาหาร ทำความสะอาด ดูแลสวน และดูแลสัตว์เลี้ยง โดยกำหนดให้ส่งวิดีโออย่างน้อย 10 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
  • Sunday Robotics: จัดส่ง "Skill Capture Glove" กว่า 2,000 ชุดให้กับ "Memory Developers" เพื่อเก็บข้อมูลการเคลื่อนไหวในบ้าน นำไปฝึกหุ่นยนต์ Memo

จุดต่างของ Shift คือการส่งพนักงานมืออาชีพเข้าบ้านแทนการให้เจ้าของบ้านถ่ายเอง ซึ่งคาดว่าจะให้วิดีโอที่มีคุณภาพสูงกว่าและนำไปใช้งานได้จริงมากกว่า เนื่องจากข้อมูลที่ใช้ได้จริงจากการถ่ายเองมักอยู่ที่ประมาณ 50% เท่านั้น

แผนขยายตัวทั่วโลก — และนัยสำหรับผู้บริโภคในไทย

ปัจจุบัน Shift ให้บริการเฉพาะในอพาร์ตเมนต์ในนิวยอร์กซิตี้ แต่บริษัทประกาศแผนขยายไปทั่วโลก พร้อมเพิ่มประเภทบริการนอกเหนือจากการทำความสะอาด ได้แก่ งานช่างซ่อมบำรุง (handymen) งานซ่อมแซม (repairs) และการรับใช้ทั่วไป (errands) โดยยังคงโมเดลเดิมคือ "บริการฟรีแลกกับการบันทึกวิดีโอ"

สำหรับผู้บริโภคในไทย บริการนี้ยังไม่มีแผนเปิดตัวอย่างเป็นทางการ อย่างไรก็ตาม แนวโน้มของตลาดข้อมูลฝึก AI ที่เติบโตอย่างรวดเร็วบ่งชี้ว่าโมเดลธุรกิจลักษณะนี้อาจขยายมาถึงภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในอนาคต ผู้ที่สนใจติดตามพัฒนาการของ Shift สามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ทางการของบริษัท ทั้งนี้ควรพิจารณาประเด็นความเป็นส่วนตัวอย่างรอบคอบก่อนตัดสินใจใช้บริการหากมีการเปิดตัวในภูมิภาคนี้

แหล่งที่มา