กระแสการอพยพของนักเขียนออกจาก Substack กำลังเร่งตัวขึ้นอย่างเห็นได้ชัด หลังจากมีรายงานว่าการย้ายไปยัง Ghost หรือ Beehiiv ช่วยลดค่าใช้จ่ายรายปีได้กว่าครึ่ง และยังเพิ่มฐานผู้ติดตามได้ถึง 22% แนวโน้มนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ตลาดสหรัฐฯ แต่มีนัยสำคัญสำหรับนักเขียนและ Content Creator ทั่วโลก รวมถึงในไทย
"Substack Tax" คืออะไร และทำไมนักเขียนถึงทนไม่ไหว
คำว่า "Substack Tax" เป็นศัพท์ที่นักเขียนใช้เรียกโครงสร้างค่าธรรมเนียมของ Substack ที่หลายคนมองว่ากัดกินรายได้มากเกินไป ตามรายงานของ The Verge สิ่งพิมพ์ยอดนิยมอย่าง The Ankler ได้ย้ายออกจาก Substack เมื่อเดือนที่ผ่านมา เพื่อแสวงหาแพลตฟอร์มที่ให้อำนาจควบคุมเว็บไซต์ตัวเองได้มากกว่า
ความไม่พอใจหลักของนักเขียนมีสองประเด็นสำคัญ ได้แก่ การที่ Substack หันมาเน้นฟีเจอร์โซเชียลมากขึ้นเรื่อยๆ และโมเดลค่าธรรมเนียมที่บีบรายได้ของผู้สร้างคอนเทนต์ ทั้งนี้ ปัญหาไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้น เพราะในปี 2024 Substack เคยเผชิญกระแสวิจารณ์หนักจากการยอมรับนิวส์เลตเตอร์ที่มีเนื้อหาสุดโต่งบนแพลตฟอร์ม แต่การอพยพรอบล่าสุดนี้มีแรงผลักดันจากปัจจัยทางธุรกิจมากกว่าเรื่องนโยบายเนื้อหาเพียงอย่างเดียว
กรณีศึกษา: ลดต้นทุนได้ครึ่ง พร้อมผู้ติดตามโตขึ้น 22%
ตัวเลขที่น่าสนใจที่สุดในรายงานนี้มาจาก Sean Highkin นักเขียนผู้ดูแลนิวส์เลตเตอร์ NBA อย่าง The Rose Garden Report ซึ่งย้ายจาก Substack ไปยัง Ghost ตั้งแต่เดือนเมษายนปีที่แล้ว
| รายการ | ยุค Substack | Ghost + Outpost |
|---|---|---|
| ค่าใช้จ่ายรายปี | $4,968 (ประมาณ 179,000 บาท) | $2,052 (ประมาณ 74,000 บาท) |
นอกจากประหยัดค่าใช้จ่ายได้กว่า 105,000 บาทต่อปีแล้ว Highkin ยังระบุว่าฐานผู้ติดตามเพิ่มขึ้น 22% นับตั้งแต่ปลายปี 2024 และรายได้โดยรวมก็เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
สิ่งที่ Highkin เล่าถึงประสบการณ์บน Substack นั้นสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างได้ชัดเจน เขาบอกว่าช่วงแรกที่เข้าร่วม Substack ให้การสนับสนุนอย่างเต็มที่ ช่วยโปรโมตและส่งทราฟฟิกมาให้มาก แต่เมื่อหมดสถานะ "หน้าใหม่ที่น่าจับตา" การโปรโมตก็หายไป และการเติบโตก็หยุดชะงัก — นี่คือความเสี่ยงของการพึ่งพาอัลกอริทึมของแพลตฟอร์มมากเกินไป
Beehiiv: อีกทางเลือกที่กำลังขยายฟีเจอร์ครบวงจร
Matt Brown ผู้ดูแล Extra Points ที่มีผู้ติดตามกว่า 71,000 คน เลือก Beehiiv หลังจากออกจาก Substack ตั้งแต่ปี 2021 และรายงานระบุว่าประหยัดค่าใช้จ่ายได้หลายพันดอลลาร์ต่อปี
ที่น่าจับตาคือในเดือนเมษายน 2026 Beehiiv ประกาศฟีเจอร์ใหม่ชุดใหญ่ที่ทำให้แพลตฟอร์มนี้ครอบคลุมการทำงานของนักเขียนได้กว้างขึ้นมาก ได้แก่
- Webinar: จัดไลฟ์อีเวนต์ได้สูงสุด 1,000 คน รองรับวิดีโอ แชร์หน้าจอ และแชท พร้อมตั้งค่าเก็บเงินหรือให้ฟรีเพื่อขยายฐานผู้ชม
- Metered Paywall: กำหนดจำนวนบทความที่อ่านฟรีได้ก่อนต้องสมัครสมาชิก ตั้งแต่ 1 ถึง 10 บทความ พร้อมรอบรีเซตแบบรายวัน รายสัปดาห์ หรือรายเดือน
- Podcast Hosting: เปิดตัวในเดือนเมษายน 2026 โดยไม่หักค่าธรรมเนียมจากรายได้ของนักสร้างคอนเทนต์เลย (0%) เทียบกับ Patreon ที่เก็บ 8–12% และ Substack ที่เก็บ 10%
ตัวเลขการใช้งานจริงก็น่าสนใจ โดย 50% ของผู้ใช้ที่มีพอดแคสต์อยู่แล้วย้ายมาที่ Beehiiv และอีก 25% เปิดพอดแคสต์ใหม่บนแพลตฟอร์มนี้
Ghost: 0% ค่าธรรมเนียม แต่มีข้อแม้ทางเทคนิค
Ghost ดึงดูดนักเขียนด้วยโมเดล 0% ค่าธรรมเนียมจากรายได้ และมีสิ่งพิมพ์ชื่อดังอย่าง The Lever, 404 Media และ Platformer ใช้งานอยู่ โครงสร้างราคามีดังนี้
| แผน | ค่าบริการต่อเดือน (USD) | ราคาโดยประมาณ (บาท) | รายละเอียด |
|---|---|---|---|
| Self-hosted | ฟรี | — | โอเพนซอร์ส MIT License |
| Starter | $9 | ประมาณ 324 บาท | สมาชิกสูงสุด 500 คน |
| Creator | $25 | ประมาณ 900 บาท | ธีมกำหนดเอง / 1,000 คน |
| Team | $50 | ประมาณ 1,800 บาท | รองรับหลายบัญชีผู้ดูแล |
| Business | $199 | ประมาณ 7,164 บาท | สำหรับองค์กรขนาดใหญ่ |
อย่างไรก็ตาม Ghost มาพร้อมกับข้อจำกัดที่ต้องพิจารณา โดยเฉพาะสำหรับนักเขียนที่ไม่มีพื้นฐานด้านเทคนิค การใช้แบบ Self-hosted ต้องตั้งค่าระบบส่งอีเมลเอง เช่น Mailgun และรับผิดชอบอัตราการส่งถึงกล่องจดหมายด้วยตัวเอง ระบบชำระเงินทั้งหมดผ่าน Stripe ซึ่งอาจเป็นอุปสรรคสำหรับนักเขียนในบางประเทศที่ Stripe ยังไม่รองรับ และการปรับแต่งธีมต้องใช้ความรู้ HTML, CSS และ Handlebars templates
นัยสำหรับ Content Creator ในไทย
สำหรับนักเขียนและ Content Creator ในไทยที่กำลังพิจารณาสร้างรายได้จากนิวส์เลตเตอร์หรือคอนเทนต์แบบสมาชิก แนวโน้มนี้มีบทเรียนสำคัญหลายประการ
ประการแรก การพึ่งพาการโปรโมตจากแพลตฟอร์มเพียงอย่างเดียวมีความเสี่ยงสูง เพราะเมื่อแพลตฟอร์มเปลี่ยนนโยบายหรือหยุดโปรโมต การเติบโตก็หยุดตามไปด้วย ประการที่สอง ในแง่ของ Ghost นั้น ข้อจำกัดเรื่อง Stripe อาจเป็นอุปสรรคสำหรับผู้ใช้ในไทยที่ต้องการรับชำระเงินจากต่างประเทศ ขณะที่ Beehiiv อาจเป็นตัวเลือกที่ใช้งานง่ายกว่าสำหรับผู้ที่ไม่มีพื้นฐานเทคนิค
ข้อมูลการวางจำหน่ายหรือการรองรับตลาดไทยโดยเฉพาะของทั้งสองแพลตฟอร์มยังไม่ได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการ แต่ทั้ง Ghost และ Beehiiv เปิดให้ลงทะเบียนใช้งานได้ทั่วโลกผ่านเว็บไซต์โดยตรง
